RSS-подписка facebook Вконтакте Вконтакте
» » Тәмәкеме, һаулыҡмы?

31.01.2012 Тәмәкеме, һаулыҡмы?

Тәмәкеме, һаулыҡмы?
Биләүҙә ятҡан сабыйығыҙҙы берәйһе быуа башлаһа, нимә эшләрһегеҙ? Әлбиттә, енәйәтсе менән көрәшә башлаясаҡһығыҙ. Ә никотин төтөнөнә сорналған йортта ғәзиз балаһын үҫтереүсе тәмәкесе ата-әсәләр йылдар дауамында ошо енәйәтсе ролендә ҡала. Яңы тыуған сабыйға кислород етешмәй, шул сәбәпле уның тән ағзалары тейешле кимәлдә формалаша алмай. Имеҙеүсе ҡатын тәмәке тартыусы янында булһа, уның һөтө менән бала организмына никотин, полоний, радий, торий һәм башҡа радиоактив матдәләр инә. Бер ҡасан да тартмаған, әммә тәмәкесе менән бергә йәшәгән йөклө ҡатындың балаһын юғалтыу ҡурҡынысы ҙур.

Кесе йәштән үк тәмәке төтөнө һулап үҫкән балаларҙың тын алыу юлына тәмәке ыҫмалаһы ултыра, үпкәләрҙең альвеолалары зарарлана, тын алыу юлдарын таҙартыу процесы боҙола. Һөҙөмтәлә улар бронхит, астма сиренә йышыраҡ бирешә, иммунитеттары насарая.
Тормошта көн дә тартыусыларға юлығабыҙ. Ә кино герой­ҙарының һуң? Иҫ киткес батырлыҡ ҡылғандан һуң улар ауыҙына тәмәке ҡаба... Шуға күрә тәмәке тартыу мәҙәниәте һәр кемгә бала саҡтан уҡ һеңгән.
Ғ. ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһында үҫмерҙәр һәм хәрби хеҙмәткә саҡырылыусылар тикшереү үткәндә, һәр икенсе егеттең тәмәке тартыуы асыҡланған. Шуларҙың 18 − 24 йәшлектәренең 30 проценты көнөнә берәр ҡап тәмәке тарта икән. Был егеттәрҙә сирҙәр “гөлләмәһе” бихисап: умыртҡа бағанаһы, баш мейеһе тамырҙары зарарланыуы, йөрәк ауырыуы, бронхит, ашҡаҙан-эсәк тракты һ.б. сирҙәр менән яфаланалар. Бөтә тартыусылар ҙа хәтерҙәренең насарайыуына, тиҙ арыуға зарланған.
1956 йылда Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы ҡарары менән төрлө илдәрҙән 40 мең табип тәмәкене күп тартыусы пациенттарының һаулығын тикшергән. Һөҙөмтәлә уларҙың йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы, үпкә ауырыуҙары менән йышыраҡ ауырыуы асыҡланған. Бер тәмәкене тартҡас, ҡан тамырҙары 45 минутҡа ҡыҫыла. Төтөндәге углерод оксиды кислородҡа ҡарағанда 200 тапҡырға тиҙерәк гемоглобин менән ҡушыла. Һөҙөмтәлә органдарға (тәү сиратта мейегә һәм йөрәккә) кислород барып етмәй. Шуға ла тартыусылар йыш ҡына йөрәге сәнсеүенә зарлана. Углерод оксиды артерияларҙың эске тиресәһен ныҡ зарарлай. Был йөрәктең коронар сире, ишемик инсульт һ.б. ауырыуҙар барлыҡҡа килтерә.
Никотин – героин кеүек үк ағыу. Наркомандар әйтеүенсә, героинға ҡарағанда тәмәкенән баш тартыуы ауырыраҡ. Никотин үҙәк нервы системаһына еңел генә үтеп инә, шуға кеше уға тиҙерәк өйрәнә.
Үҫмерҙәргә тәмәкенең зыяны хаҡында һөйләгәндә, улар­ҙың 75 проценты уның зыянлы икәнен аңлағаны асыҡланды. Ә ҡалғандары, тартыу – ул ололоҡ һәм өлгөргәнлек билдәһе, тип һанай. Бөгөн донъяла тәмәкегә ҡағылышлы бихисап уйҙырма бар. Йәнәһе, ул организмға зыян килтермәй, хатта файҙаһы бар. Эйе, никотин, бер рюмка араҡы кеүек үк, нервы системаһының эшен көйләй. Кеше үҙендә көс-ҡеүәт артҡанын тоя. Әммә был − бары яһалма күренеш. Организм яйлап хәлһеҙләнә, нервылар ҡуҙғый. Шуға ла, һиҙгәнегеҙ барҙыр, тәмәкеселәр йыш ҡына агрессив була, тиҙ арый.
Тәмәкене ташлау – бик ауыр процесс. Әммә уның арҡаһында сиргә дусар булып, яфа сигеүҙәр тағы ла хәтәрерәк. Тәмәкеме, әллә һаулыҡмы? Үҙегеҙ һайлағыҙ.

Валентина ЮШКИНА,
табип, Ғ.ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының үҫмерҙәр үҙәге мөдире.







Комментарий өҫтәргә


    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent


Өҫтәлгән комментарийҙар




Оҡшаш яңылыҡтар



Әгәр балағыҙға дуҫ булһағыҙ, уға «аниме» сире йоҡмаясаҡ

Бал файҙалы.  Әммә барыһына ламы?..

13.10.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Бал файҙалы. Әммә барыһына ламы?..


Шәкәр диабетын дауалау

12.10.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Шәкәр диабетын дауалау


Ҡотҡарырға ашыҡмағыҙ

07.10.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ҡотҡарырға ашыҡмағыҙ


Картуф менән дауаланыу

06.10.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Картуф менән дауаланыу


Тиҙ ҙә, тәмле лә, файҙалы ла

05.10.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Тиҙ ҙә, тәмле лә, файҙалы ла


“Сәнскәкле рауза”

30.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау “Сәнскәкле рауза”


Тыныс йоҡо, тәмле төштәр…

29.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Тыныс йоҡо, тәмле төштәр…


Көҙгөһөн ауырыуҙан нисек һаҡланырға?

Ҡабаҡ өлгөрҙө

24.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ҡабаҡ өлгөрҙө


Артыҡ эшһөйәрлек гел генә файҙаға түгел

Буйҙы үҙгәртеп буламы?

18.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Буйҙы үҙгәртеп буламы?


Баш әйләнеүҙең сәбәбе нимәлә?

17.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Баш әйләнеүҙең сәбәбе нимәлә?


Үткәндәргә үпкәләүҙән файҙа юҡ

16.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Үткәндәргә үпкәләүҙән файҙа юҡ


Папилломаны  нисек бөтөрөргә?

15.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Папилломаны нисек бөтөрөргә?


Туҡмай, тимәк, ҡасығыҙ!

13.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Туҡмай, тимәк, ҡасығыҙ!


Күҙҙәр өсөн академик  Филатовтың тылсымлы дауаһы

Ҡауаҡҡа ҡаршы

11.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ҡауаҡҡа ҡаршы


Күҙҙәр һәм  инфекция

10.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Күҙҙәр һәм инфекция


Бында изгелеккә урын бар

09.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Бында изгелеккә урын бар


Ниңә ҡулланып ҡарамаҫҡа?!

07.09.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ниңә ҡулланып ҡарамаҫҡа?!


Ҡанды таҙартыу өсөн

29.08.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Ҡанды таҙартыу өсөн


Бөйөрҙәге таштар: сәбәбе ниҙә?

27.08.2019 - Һаулыҡ һаҡлау Бөйөрҙәге таштар: сәбәбе ниҙә?


Пластик шешәләр менән һаҡ булығыҙ! Зыянлы…