НАВЕРХ
Төп бит Фотогалерея Видео Аҙаҡҡы Бәйләнеш Иғлан/ҡотлау Закупки Архив
°яңылыҡтар ° төрлөһө ° сәйәсәт ° иҡтисад ° мәҙәниәт ° әҙәбиәт ° мәғәриф ° конкурстар ° иғландар ° беҙгә яҙалар ° хәтер ° махсус °проблема °

» » Страница 465

Төньяҡ башҡорттары
Новости / Мәҙәниәт // 17-08-2010, 11:35


Төньяҡ башҡорттары
Төньяҡ башҡорт ырыуҙарына Ғәйнә, Танып, Уң, Балыҡсы һәм Уран ырыу­ҙары инә. Улар Каманың ҡушылдыҡтары Түлвә, Беүә, Танып, Ҡариҙелдең урта ағымында ярайһы уҡ ойошоп ултырған. Сарс, Төй, Йүрүҙән буйында йәшәйҙәр. Был төбәк XIX быуат аҙағына тулыһынса формалашҡан. Бынан алдағы осорҙа башҡорт ерҙәренең төньяҡ сиге киңерәк тә булған булырға тейеш.
Балыҡсы ырыуы Төй һәм Сарс йылғалары буйында, уларҙың Ҡариҙелгә ҡойған еренә ҡәҙәр йәшәгән. Көньяҡтан күршеләре уңдар булған. Таныптар иһә көнсығышҡа, Танып буйына тик 1715 йыл­дарҙа күсенгән. Уңдар XVI – XVII быуаттарҙа Ҡариҙел менән Ағиҙелдең түбәнге ағымында ҙур ғына майҙанды биләгән. Һуңынан төбәк бер нисә өлөшкә бүленгәс, ырыуҙың бер төркөмө Танып буйында ҡалған, байтағы Ҡариҙел буйына күсенгән. Артабан улар Йүрүҙәндең түбәнге ағымын да биләгән....

Мырҙалар тарихы
Новости / Мәҙәниәт // 17-08-2010, 11:34


Ете ырыуҙан торған Әйлеләрҙең бер тармағы – Мырҙа­лар ырыуы. Уның иҫ киткес боронғо тарихы тарихсылар тарафынан һаман да ныҡлап өйрәнелмәгән. Иң тәүҙә «мырҙа» һүҙенең килеп сығышын, нимә аңлатҡанын ҡарайыҡ.
Мыр – тамыр һүҙ, ҙа – ялғау. Мырҙа һүҙе фарсы, ғәрәп халҡында мирза рәүешендә әйтелеп, батша мәғәнәһен бирә. Ғәрәптәрҙең батшаһы – әмир. Ошо һүҙҙең тамырында ла «мир», беҙҙеңсә «мыр» тамыры ята булыр. «Мырҙа» атамаһының тәүге боронғо мәғәнәһе, тимәк, батша тигәнде аңлата.
Күренекле башҡорт уҡымышлыһы һәм ғалим Тажетдин Ялсығолов ХVIII быуат аҙағында – ХIХ быуат башында яҙылған «Тәуарихи Болғариә» тигән китабында Әйле ырыуы шәжәрәһен килтергән. Шәжәрәгә ҡарағанда, башҡорт һәм болғар хандарының Әйле ырыуы башҡорттары булыуы раҫлана. Тимәк, тағы ла аныҡлабыраҡ әйтһәк, башҡорт һәм болғар батшалары булып Мырҙалар ырыуынан һайланған кешеләр торған....

Ҡайҙа күрҙе икән?
Новости / Башҡортостан // 17-08-2010, 11:30


(«Беҙ кейемһеҙме әллә?», «Йәшлек», N15, 11 февраль, 2010 йыл)
Ҡайҙа күрҙе икән?
«Йәшлек»тәге мәҡәләне уҡығас, оҙаҡ ҡына уйланып йөрөнөм. Ав­тор мосолман башҡорт ҡыҙҙарының ғәрәптәр һәм төрөк­тәрҙең мил­ли кейемендә йөрөүенә әсенеп яҙа. Йәнәһе, дини ҡыҙҙарыбыҙ бо­рон­ғоса башҡорт ке­йем­дәрен кейһә, матурыраҡ та булыр, илһөйәрлек тә күренер ине. Дөрөҫөн генә әйткәндә, авторҙың һүҙҙәре менән килешә алмайым, шуға ла яуапты ла оҙаҡ ҡына яҙмай йөрөнөм.
Беренсенән, төрөктәр­ҙең милли кейеме менән башҡорт ҡыҙҙары кейгән нәмә­ләр­ҙә бер ниндәй ҙә уртаҡлыҡ юҡ. Ундағы халыҡ та урамда милли кейемдәрендә йөрөмәй. Әлбиттә, Төркиәлә төбө киңәйтелгән салбар кейгән ҡатын-ҡыҙҙар ҙа, ирҙәр ҙә осрай, бигерәк тә ауыл ерендә йәшәгәндәр был кейемде йыш кейә. Уларҙың иҙәнгә ултырып ашағанын иҫәпкә алһаң, был аңлашыла. Тик беҙҙең мосолман ҡыҙҙары ундай салбарҙарҙы бөтөнләй кеймәй ҙә баһа!...

Һытҡы кемдәрҙе ярата?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 17-08-2010, 11:26


Һытҡы кемдәрҙе ярата?
Күрем алдынан ҡатын-ҡыҙҙың йөҙөн йыш ҡына һытҡылар баҫа. Быны гормональ үҙгәреш тип уйлап, ҡайһы берәүҙәр битенә крем һөртә, икенселәр битлек эшләй. Тик шуға иғтибар итмәү мөмкин түгел: ниңәлер һытҡылар гел бер урында хасил булыусан һәм уларҙы бөтөрөүгә бер сара ла ярҙам итмәй...
Көнсығыш медицинаһы күҙлегенән ҡарағанда, тирегә бәйле бөтә проблемалар – ниндәйҙер эске органдың эшмәкәрлеге сағылышы. һытҡыларға ҡарап, кешенең ниндәй ағзаһы ауырыуын, нисек туҡланыуын белергә була. Мәҫәлән, ул сәс төктәре булған урында сыҡһа, үт ҡыуығы эшмәкәрлеге боҙолоуын күрһәтә. Ҡаш өҫтөндә хасил булғаны ашҡаҙан-эсәк тракты зарарланыуы хаҡында һөйләй. Тимәк, һеҙ шәрбәтле ризыҡты, майлы итте, концентрант ҡушылған һуттарҙы, лимонадты күп ҡулланаһығыҙ....

Мейегә ҡан һауыу (инсульт)
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 17-08-2010, 11:25


Был сир ҡан баҫымы юғары йәки атеросклероз, ҡан ауырыуы менән интеккән кешеләрҙә йыш осрай. Билдәләре: баш ауырая, ныҡ итеп ауырта, әйләнә, күңел болғана, ҡоҫтора. Һуңынан кеше аңын юғалта йәки телдән ҡала. Был мәлдә кәүҙәнең бер өлөшөн фалиж һуғыу ҡурҡынысы янай. Һөҙөмтәлә ауырыуҙың йөҙө салышайып, ҡыҙарып йә күгәреп ҡала, тир бәреп сыға. Тын алыу йә һирәгәйә, йә йышая, ғыжылдай башлай. Хатта кесе йәки оло ярау бүленеүе лә күҙәтелеүе ихтимал.

Ярҙам
Ауырыуҙы сисендереп, баш осон ҡалҡытыбыраҡ ятҡырырға кәрәк. Башына боҙло йә һалҡын компресс, аяҡтарына грелка ҡуялар. Ауыҙын лайланан, ҡоҫҡолоҡтан таҙарталар....

Дарыу эсә күрмәгеҙ!
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 17-08-2010, 11:23


– Йөклө саҡта баш ауыртһа, температура күтәрелһә, нимә эшләргә? Бала көткәндә цитрамон эсеү рөхсәт ителәме?
Һорауға Өфөнөң 43-сө поликлиникаһы гинекологы Светлана АЛЫМОВА яуап бирә:
Дарыу эсә күрмәгеҙ!
– Йөклө саҡтың бөтә осоронда ла цитрамон ҡабул итеү ҡәтғи тыйыла. Бүтән бер ниндәй дарыу булмаған осраҡта ла был таблетканы ашауҙан тыйылырға кәрәк. Сөнки уның составында ҡарындағы баланың сәләмәтлегенә хәүеф менән янаусы аспирин бар. Хатта препаратты йөклө саҡта ғына түгел, имеҙгән саҡта ла эсергә ярамай. Цитрамон бәләкәй балалар өсөн дә хәүефле. Уның йоғонтоһонда сабыйҙа Рейл синдромы хасил булыуы ихтимал....

Ҙур спорт тирәләй
Новости / Спорт // 17-08-2010, 11:00


«Салауат Юлаев» һәм «Толпар» көсөн һынай
«Салауат Юлаев» хоккейсылары, миҙгел алдынан әҙерлек күнекмәләрен дауам итеп, Швецияға юлланды. Тәүге контроль уйында улар урындағы «Алмтуна» командаһы менән осрашты һәм уны 6:2 иҫәбенә отто. Шайбаларҙы өфөләрҙән ике тапҡыр Сапрыкин, ҡалғандарын Григоренко, Радулов, Торесен менән Антипов индерҙе. Шулай уҡ юлаевсылар составына әйләнеп ҡайтҡан Өфө хоккей мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Волков бер тапҡыр гол индереүгә булышлыҡ итте. Бынан тыш юлаевсылар тағы ике уйын үткәрәсәк....

Йәштәр субсидияһына өмөт итәбеҙ
Новости // 14-08-2010, 16:11


«Хөрмәтле «Йәшлек»!
Һеҙгә Йылайыр районының Матрай ауылында йәшәүсе пенсионер Рәйсә Ишморат ҡыҙы Ураҡова яҙа.
Минең өс улым да әрме сафында үҙ бурыстарын үтәп ҡайтты. Өсөнсө улым хеҙмәт итеп ҡайтҡас та, 2001 йылдан Сибай эске эштәр бүлегенә эшкә барҙы. Һәм ошо ваҡыт эсендә өсөнсө тапҡыр Чечняға ебәрелде – әле ул унда (был хат май айында килгәйне – ред.). Күп кенә миҙалдарға, рәхмәт хаттарына эйә. Тынғыһыҙ командировкала йөрөһә лә, өс йыл элек өй һала башлағайны, ләкин дәүләт яғынан бер ниндәй ҙә ярҙам ала алмауы арҡаһында уны һаман төҙөп бөтә алмай. Субсидияға ғариза яҙғайны ла, тик сираты бик алыҫ икән. Бәлки, уға «Йәшлек» гәзите ярҙам итә алыр, тигән өмөт менән һиңә мөрәжәғәт итәбеҙ, яратҡан гәзитебеҙ»....

Ужым культуралары ҡоролоҡҡа бирешмәй
Новости // 14-08-2010, 16:10


Ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса Баймаҡта үткәрелгән оператив штаб ултырышында ужым культураларын сәсеү һәм республика аграрийҙарын сифатлы орлоҡ менән тәьмин итеү мәсьәләләре ҡаралды. Уның эшендә оператив штаб ағзалары, ҡоролоҡтан зыян күргән райондарҙың хакимиәт башлыҡтары, ошо юҫыҡтағы министрлыҡ һәм ведомство белгестәре ҡатнашты....

Вәғәҙә-иман?..
Новости / Башҡортостан // 14-08-2010, 15:59


Вәғәҙә-иман?..
2008 йылдың яҙында беҙ ошондай һорау менән «Һаҡмар» район гәзите аша Баймаҡ районы һәм ҡалаһы хакимиәтенә мөрәжәғәт иттек. Бөгөн дә был һорауыбыҙ яуапһыҙ ҡала килә...
2006 йылдың майында Баймаҡ ҡалаһы хакимиәтенең Ә. Әлибаев исемендәге урамда шәхси йорттар төҙөү буйынса ҡарары баҫылды. Йорт төҙөргә теләк белдереүселәргә түбәндәге шарттар ҡуйылды:
– Төҙөләсәк йорт мотлаҡ ике ҡатлы, йә мансардалы бер ҡатлы булырға тейеш....


  • Исемең матур, кемдәр ҡушҡан, Һине күреп кем туйған…
  • Дилә ИШБАЕВА.
  • “Кеше үлемендә минең дә ғәйебем бар...”
  • Үҙҙәре «һауын»ға әйләнеп бара...
  • Үәт, ҡыҙыҡ! (3.11.2017)
  • Донъяһына күрә түрәһе
  • Ләйсән Ҡаразбаева хәбәр итә:
  • Бала тәрбиәләүсе ғаиләләр өсөн ташламалар һәм пособиелар
  • Кешегә исем бүләк итәләр
  • Иҙел бит ул...



  • Радио Юлдаш FM