НАВЕРХ
Төп бит Фотогалерея Видео Аҙаҡҡы Бәйләнеш Иғлан/ҡотлау Закупки Архив
°яңылыҡтар ° төрлөһө ° сәйәсәт ° иҡтисад ° мәҙәниәт ° әҙәбиәт ° мәғәриф ° конкурстар ° иғландар ° беҙгә яҙалар ° хәтер ° махсус °проблема °

Рәзиләгә кейәү эҙләү
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 17-06-2018, 08:00


Рәзиләгә кейәү эҙләү
Бер әхирәтте, Рәзи­ләне*, быйылдан да ҡалмай кейәүгә би­рергә ниәтләп, уға ныҡлап тотондом. Юғиһә, тамам рәхәт йәшәүгә күсте бит. Эштән ҡайта ла, ашарға бешерһә бешерә, бешермәһә – ҡаты-ҡото менән генә тамағын туйҙыра ла, ин­тернет­ҡа сума. Уның ҡарамаған сериалы ҡалмаған, уйнамаған уйыны юҡ. Ҡолаҡ итен ашаусы, ойоҡбаштарҙы теләһә ҡайҙа бәреүсе, нервыларында уйнаусыһы юҡ­лығы менән маһайып, етмәһә, шул турала беҙгә, кейәүҙәгеләргә, һөйләпме-һөйләй. Эсте ҡыҙҙыра, бер һүҙ менән әйткәндә. Ярай, минең балалар өлкән булғас, ситтә уҡығас, әллә ни ҡыҙыҡмайым, ә “әсәлек капиталы”нан ятып ҡалмайым, тип өлтөрәп, йәһәт кенә тағы ике бала табып алған Зилә – бәләкәстәренән тәүлек әйләнәһенә тиерлек бушамаған, йоҡоһо ла туймай, аҡсаһыҙлыҡтан да интегеп, ирен игәп интеккән кесерәк әхирәтебеҙ – ихлас көнләшә. Зиләне йәлләп, Рәзиләне тиҙ арала кейәүгә бирергә кәрәклеген уйланым да инде....

Бала ҡуйындағы йыланға әйләнмәһен
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 9-06-2018, 08:00


Бала ҡуйындағы йыланға әйләнмәһен
Көҙгө ҡараңғы һалҡын төн. Ауылдың бер бәләкәс урамына ғына ишетелерлек булып әсе сеңләү яңғырай. Ул берсә, һиҫкәндереп, бүре олоуына ла оҡшап китә. Был тауыштың кескәй өлгөһө ярыҡ, ергә һеңә башлаған өйҙән сығыуын бер кем дә белмәй. Инде нисәнсе көн тәғәм ризыҡ күрмәгән бисара йән, кибеп, аңҡауына ҡуша ҡатҡан ауыҙын асып, миңрәү ҡатыш һаташып, “моң” сығара. Боҙ кеүек туңып ҡатҡан хәрәкәтһеҙ тәнен дә тоймай хатта. Тик төпһөҙ ҡараңғылыҡҡа төбәлгән күгәрсен күҙе сәскәһеләй күҙҙәр, яуап эҙләй-эҙләй, мәңгегә ҡатып ҡала......

Изгелек ерҙә ятып ҡалмай
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 23-05-2018, 08:00


Изгелек ерҙә ятып  ҡалмай
Айҙар буйы эсә-эсә, битендә нур әҫәре лә ҡалманы, йөҙөн йыйырсыҡтар баҫты Сәбиләнең, аңы томаланды. Башында тик бер уй: «Ҡайҙан табып, баш төҙәтергә, кемгә барып баш эйергә? ...Ә ни эшләп әле урам буйлап эҙләнеп йөрөргә тейеш мин?!» – тигән уй ҡапыл ҡарарын үҙгәртте лә инде.
Түшәктә ятҡан әсәһенең һуңғы юлға әҙерләгән хәйерлектәре юҡ тиһеңме ни, барҙыр ул! Тик йәшергән ерен белергә ине... Һандыҡ төбөн биш аҡтарҙы бит инде. Тапманы.
Уның оторо асыуы ҡабарҙы. Хәлһеҙ ятҡан әсәһенә аҡыра башланы:
– Ҡайҙа тыҡтың хәйерлегеңде, инде күпме йылдар үлергә йыйынһаң да Хоҙай алмай бит әле һине! Ана, уйламаҫтан йәштәр үлеп китә, ә һин... Ҡырҙан балаларың алып килер. Үлеүең генә көс! – тип екеренде....

Артыҡ таған
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 16-05-2018, 08:00


Артыҡ таған
йәки Балҡый алмаған “йондоҙ”

Бына инде 14 йыл беҙ, дүрт әхирәт, бергәләп аралашып йәшәйбеҙ. Тормошта төрлө саҡ булды, әммә бер ваҡытта ла дуҫлыҡҡа хыянат итмәнек, ауырлыҡты ла, бәхетте лә бергә бүлешәбеҙ. Характерҙар ҙа, биләгән вазифалар ҙа, һөнәребеҙ ҙә төрлө, әммә күңелдәребеҙ бер бөтөн.
Мин һөнәрем буйынса журналист, ярайһы ғына танылыу яуланым шикелле, һәр хәлдә, барған ерҙә танып, хәбәр ҡушып торалар. Әммә бының менән артыҡ маһайырға яратмайым, яңы танышлыҡтарға ышанып етмәйем. Уҫалыраҡ, тураһын бәреп әйтә торған холҡома әхирәттәремдән башҡа таныштарым үпкәләп кенә бара. Иремдән айырылғанға ете йыл, улымды яңғыҙым үҫтерәм. Тәүге мөхәббәт уттары ҡанаттарымды көйҙөрөп, һауанан дыңҡылдатҡансы ергә һуғып төшөрһә лә, һөйөү хистәренән ваз кисмәнем әле. Аҡбуҙаттағы әкиәт егетен көтмәһәм дә, юлымда арыу ғына мосолман егете осрауына өмөтөм ҙур.
Гөлназ класташым иһә хоҡуҡ белгесе, арабыҙҙа иң тыныс һәм аҡыллы кеше. Һәр һүҙен үлсәп һөйләй, беҙҙең менән уйнап-көлөп йөрөһә лә, ят кешеләр алдында үҙ-үҙенә йомола. Бер ҡасан да аҡылын юйып ғашиҡ булғаны юҡ, киреһенсә, горизонтта күренгән (хатта урамда шаяртып һүҙ ҡушырға маташыусы ла) һәр ир-егетте буласаҡ ире кеүек күреп, энә күҙәүенән үткәреп, сифатһыҙ тауар яһап ҡуя....

Ҡарғыш алма, алғыш ал!
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 12-05-2018, 08:00


Ҡарғыш алма, алғыш ал!
Бәләкәй саҡта йыш ҡына Яхъя ауылында йәшәүсе өләсәйҙәргә ҡунаҡҡа бара инек. Ул беҙҙең тыуып үҫкән ауылдан әллә ни алыҫ түгел. Шулай ҙа беҙгә бик алыҫта ятҡан кеүек күренә. Ул ауылға ат булһа – ат менән, машина барһа, шуға эләгеп ҡалырға тырышабыҙ. Ни тиһәң дә ара яҡын түгел, ә бәләкәй балалар менән тағы ла ҡыйыныраҡҡа төшә. Инә­йем беҙҙе, бәләкәй балаларын, олатай­ҙарға шулай ҡунаҡҡа алып бара. Олатайҙың ҡушаматы “инкеш” йә уны “бал бабай” тип йөрөтәләр ине. Сөнки ихаталарында бал ҡорттары бик күп булды. Уларға барһаң, өҫтәл тулы бал, май, ҡаймаҡ, ҡоймаҡ, ҡорот, шәкәр, кәкүркә, ҡыҙыл эремсек, ҡатыҡ, айран, тағы әллә күпме тәмлекәс бар. Һәм был тәмлекәстәр бер ҡасан да бөтмәгән кеүек тойола. Шуның өсөн дә гел генә олатайҙарға барғыбыҙ килеп кенә тора. Ә яҙ көндәре уларҙа шундай күңелле, баҡса ап-аҡ сәскәгә күмелә. Бал ҡорттары без-без килеп оса. Улар күс айыра башлаһа, шундай күңелле мәл. Яхъя кәтәй сығып биҙрә туҡылдата, ә олатай ашыҡмай ғына бал ҡорттары менән ниҙер һөйләшә-һөйләшә уларҙы ҡулдары менән бәләкәй генә сеткалы бер әйбергә тултыра. Һуңынан уларҙы дадандарға урынлаштыралар. Беҙ быны ситтән генә күҙәтеп торабыҙ. Нисек олатайҙы бал ҡорттары саҡмай икән, тип аптырашабыҙ. Етмәһә, улар менән нимәлер һөйләшкән була, әйтер­һең, бал ҡорттары олатайҙы аңлай. Шуғалыр ҙа, бәлки инәйем тыуған ауылын, тыуған йортон һағынып, гел Яхъяға ҡайтырға ашҡынып торҙо....

Берәүҙәргә көн дә байрам, көн дә туй, берәүҙәргә көн дә һағыш, көн дә уй...
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 2-05-2018, 07:30


Берәүҙәргә көн дә байрам, көн дә туй,  берәүҙәргә көн дә һағыш, көн дә уй...
Ауыр тормош юлын үткән Миңлегөл Фәйзрахмановаға ғүмер көҙөндә һөйөүгә күмелеп йәшәргә насип иткән

Үткән быуаттың утыҙынсы йылдарында өйләнешкән Сәйет менән Санияның күркәм ғаиләһендә тупырлашып балалар үҫһә лә, улар­ға ҡыуаныстары бөтөн тойолмаған, сөнки тулылыҡ өсөн ата менән әсәгә ҡыҙ бала етмәгән. Һөйөн­дөрөп кенә донъяға килгән ҡыҙ балалары гел бәләкәй саҡтарында уҡ йән биреп, баҡыйлыҡҡа китә торған. Сираттағы ҡыҙ бала тыуыуы тураһында яр һалғас, бәпесте, йәшәһен, тип, йола үтәп, тәҙрәнән һатып алғандар. Ҡыҙсыҡҡа оҙон ғүмер юрап, уны үлемдән төрлөсә һаҡларға маташҡан ата-әсә сабый­ға Рая исемен ҡушҡан. Ғүмере булғас, йәшәп киткән бит Раяҡай. Тик үҫә килә, күҙҙәре менән проблема булыуы асыҡланған. Утты ҡабыҙыу менән өҫтәл аҫтына ҡасҡан баланың ут яҡтыһынан күҙе ауыртҡанын аңлағас, Сания ҡыҙын табиптарға күрһәтеү өсөн ҡалаға юллана. Электричкала юлдаштары менән танышып һөйләшеп киткәс, бер ҡатын Санияға, ҡыҙыңа исеме килешмәй, шуға күҙе насар күрә, ти: “Иң оло улыңдан төнгө сәғәт 12-лә мөрйәнән “Миңле” һүҙе менән берәй ҡушма исемде өс тапҡыр ҡысҡырт, шунан ҡыҙың күрә башлар”. Ышанырлыҡ та түгел кеүек, ә шулай ҙа Сания осраҡлы танышының һүҙен тыңлап, ауылына кире ҡайтҡас, ҡыҙына Миңлегөл тип исем ҡысҡыртҡан, һәм бала, ысынлап та, һауыҡҡан....

Һынауҙарҙан ҡайырылмаһын яҙмыштар
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 14-04-2018, 07:00


Һынауҙарҙан  ҡайырылмаһын  яҙмыштар
Бер кем дә көтмәгәнен белһә лә, йүгереп ҡайтты Илнара өйөнә. Яҙҙың тәүге айы башланып ҡына тора, ә яғырға утын да бөткән. Портфелен иҙәнгә ташланы ла, тышҡа сығып та китте. Ирей ҙә башламаған ҡар аҫтынан бирсәткәле ҡулы менән самалап, яғырлыҡ ҡалдыҡ-боҫтоҡ эҙләй башланы. Йоҡа ҡына бирсәткәһенең һыуланыуына иғтибар ит­мәҫкә тырышып, һәрмәнә торғас тапты тәки бер-ике түмәр башын! Улары елле генә булыуҙарына ҡарамаҫтан, көсө етте: ҡар аҫтынан сығарып, ах та ух килеп, бер урынға тәгәрәтте. Иҫке утын һарайынан балта сығарҙы. Атаһының балта үткерлеген тикшергәнен хәтеренә төшөрөп, уға оҡшарға тырышып, тура баҫып, һул ҡулына ҡорамалын алып, уң ҡулының баш бармағы менән йөҙөн һыйпап ҡараны...Үтмәҫләнеп тә бөткән икән... Эсендә олоған бүреләрен ты­йыпмы, әллә атаһын юҡһыныу тойғоларын йүгәнләүҙәнме, Илнара бар көсөнә түмәргә балтаһын төшөрмәһенме! Бәләкәс кенә ҡыҙҙан бындай уҡ көстө көтмәгән түмәр шаҡ ҡатты шикелле, аптырап, “дыңҡ” итеп уртаға ярылды ла ҡуйҙы... Илнара ике түмәрҙе тураҡлап бөткәнсе шыбыр тиргә батты. Өҫтөндәге еңел курткаһын сисергә тип төймәләренә тейҙе лә, һипһенде. Өләсәһенең атаһына: “Ҡапыл һалма кейемеңде, улым, тирең ҡатҡанын көт, сир инер тәнеңә, юғиһә”, – тигәне иҫенә төштө. Ярылған утынды иллә-алла менән тоҡандырып ебәргәс кенә өҫтөн алмаштырҙы. Шул арала электр плитаһына сәйнүген ҡуя һалып, өйҙө йыйыштырырға ла тотондо. Әсәһе дүрт көн элек күрше ауылға әхирәтенә “хәл белергә” киткәйне, ҡасан ҡайтырын кем белә. Наил ҡустыһының иҙәнгә ташлап бөткән уйынсыҡтарын йыйған булды ла, телевизор ҡабыҙҙы. Уныһы ла бер һәйбәт нәмә күрһәтмәгәс, һүндереп, дәресенә тотондо. Плита боҙола башлаған, күрәһең, бер сүмес һыуы бик оҙаҡ ҡайнамай аптыратты. Инде лә сәйен тиҙ генә һемереп, ҡустыһын алырға балалар баҡсаһына йүгерҙе. Тәрбиәсе Сулпан апаһы, бөгөн Наилды бик матур итеп кейендереп алып килгәне өсөн Илнараға рәхмәт әйтте. Ә тегеһе инде, апаһын күреү менән йүгереп килеп, муйынынан бәләкәй генә йылыҡай ҡулдары менән ҡосаҡлап алды, ә ҡолағына: “Әсәй ҡайттымы?” – тип бышылданы. Тәрбиәсегә күрһәтмәҫкә тырышып, Илнара башын: “Юҡ”, – тип һелкте....

Сараһыҙҙар
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 7-04-2018, 07:30


Сараһыҙҙар
Диспансер тикшереүе ваҡытында уйламағанда Лидиә* менән осраштыҡ. Йылмайғанда күҙҙәренән нур сәселгән һөйкөмлө ҡатын минең йылғы, йәғни уның да быйыл юбилейы – ҡырҡ биш йәш. Хәл-әхүәлдәрҙе һорашҡас, һүҙ араһында ғына:
– Һинең климакс башландымы? – тип һорап ҡуйҙы.
– Юҡ, – тинем. – Шул ҡурҡыта инде.
– Ә уның нимәһенән ҡурҡаһың?
– Ҡартайыуҙың тәүге билдәһе булараҡ ҡурҡыта, – тип көлдөм. – Бер ҙә ҡартайғы килмәй, гел дә йәш килеш һикерәңләп йөрөгө килә.
– Кемдең ҡартайғыһы килһен инде ул... – тип һуҙҙы Лидиә. – Минеке ни бер нисә йыл элек башланды. Бала тапмағанға иртә башланды, ахыры.
– “Диңгеҙгә” әйләндеңме? – тип ауыҙ йырҙым.
– Аңламаным?...

Алтын ғына ситлек эстәре...
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 24-03-2018, 08:00


Алтын ғына ситлек эстәре...
йәки Иреңдең бай булыуы бәхетме?

– Мин бит март айында Өфөгә атайымды ерләргә ҡайтып килдем. Һиңә шылтыратып торманым инде, ғәфү ит. Мәшәҡәттәр ҙә күп булды, кәйеф тә юҡ ине...
Ҡыйыҡтан тамған тамсылар Мәҙинәнең устарында тып та тып килеп бейеп ала ла ергә һикерә. Әйтерһең дә, әхирәтемдең күңел төпкөлөндәге күҙ йәштәре шулай тама. Ишеткән яңылыҡтан бер аҙ шаңҡып ҡалдым. 60 йәше лә тулмаған Илдар ағайҙың үлеменә ышанғы килмәй. Үҙен яҡшылап белмәй ҙә инем инде, Мәҙинә менән дуҫлашып, аралаша башлағас, бер нисә тапҡыр ата-әсәһе менән осрашырға тура килде. Һуңғы күрешкәнгә лә ун йыл ваҡыт үткән, тап шул йылда әхирәтем Санкт-Петербург ҡалаһына сығып киткәйне. Йәл...
...

Бәхетле бул тимәгән...
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 17-03-2018, 07:00


Бәхетле бул тимәгән...
– Һеҙҙе һыуыҡта йөрөтөп ҡуйҙым инде борсоп, – тип ҡаршыланы мине Гөлйөҙөм апай*.
– Бер ҙә борсомайһығыҙ, эшем шул бит, – тип йылмайҙым.
Ысынын әйткәндә, телефон аша һөйләшкәндән һуң, тауышынан уны мөшкөлөрәк хәлдәлер тип күҙәүелләгәйнем. Үҙе лә бит, өс тапҡыр инсульт кисер­ҙем, шуға һөйләшеүем насарыраҡ, тип ҡат-ҡат иҫкәртте. Ә әле ҡаршымда тип-тигеҙ тештәрен ялтыратып йылмайып, ҡупшы ғына ханым баҫып тора. Һөйләшеүе лә, ашыҡмаһа, тулҡынланмаһа, һин дә мин. Һөйкөмлө хужабикәнең өйө лә ипле, таҙа, зауыҡлы – бында ауырыу кеше йәшәй тип башыңа ла индермәҫһең.
– Йөрәк сирле булып тыуғанмын, әммә бер кем дә минең һаулығымды хәстәрләмәгән, уның ҡайғыһы ла булмағандыр инде, – тип йылмая, ә күҙҙәрендә – һағыш. – Ғаиләлә ныҡ күмәк үҫтек, мин – туғыҙынсы бала. Атай яман һуғышты. Беҙҙе урамға ҡыуып сығара ла, ишекте элмәккә элеп, әсәйҙе туҡмай торғайны. Әсәйемдең бер һау ере булманы бит ул. Башындағы ороһо йоҙроҡ хәтлем ине, атай эскән һайын уны башы менән стенаға төйгәндән һуң шулай тороп ҡалғайны. Әсәйем ауырлы саҡта ла йәлләп ҡарап тормағандыр. Бәлки, миңә ауырлы йөрөгәнендә атайым уны туҡмаһа, шул ҡорһаҡта саҡта уҡ ҡурҡыуҙан йөрәгем ҡалтырап, сиргә һабышҡанмындыр ҙа, кем белә... Миңә табиптар бала табырға ла тыйғайны, әммә кейәүгә сыҡҡас, барыбер бәпәйләнем. Әлдә, тыйыуҙарына ҡарамай, тапҡанмын, тим. Ҡыҙыбыҙ – беҙҙең ҡыуанысыбыҙ, йыуанысыбыҙ. Ләкин әле үҙем тураһында һөйләргә түгел, ә апайым хаҡында бәйән итергә теләйем, кемдер ғибрәт алыр, кемдер – фәһем......


  • Мүк өҫтөндә бөрлөгән (Хикәйә)
  • Дилүзә БАЙСУРИНА
  • Изгелек ерҙә ятып ҡалмай
  • «Шундай матур, шундай йылы Уйлап сығарған донъям…»
  • Балаларығыҙ хаҡына үҙегеҙҙә ҡайғығыҙҙы еңерлек көс табығыҙ
  • 10 июнь – Ҡәҙер кисе
  • Билдәле актер Азамат Хәлилов вафат булды
  • Тырыштар уңышҡа өлгәште
  • Үәт, ҡыҙыҡ! (8.06.2018)
  • Бала ҡуйындағы йыланға әйләнмәһен



  • Радио Юлдаш FM