НАВЕРХ
Төп бит Фотогалерея Видео Аҙаҡҡы Бәйләнеш Иғлан/ҡотлау Закупки Архив
°яңылыҡтар ° төрлөһө ° сәйәсәт ° иҡтисад ° мәҙәниәт ° әҙәбиәт ° мәғәриф ° конкурстар ° иғландар ° беҙгә яҙалар ° хәтер ° махсус °проблема °

Һынауҙарҙан ҡайырылмаһын яҙмыштар
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 14-04-2018, 07:00


Һынауҙарҙан  ҡайырылмаһын  яҙмыштар
Бер кем дә көтмәгәнен белһә лә, йүгереп ҡайтты Илнара өйөнә. Яҙҙың тәүге айы башланып ҡына тора, ә яғырға утын да бөткән. Портфелен иҙәнгә ташланы ла, тышҡа сығып та китте. Ирей ҙә башламаған ҡар аҫтынан бирсәткәле ҡулы менән самалап, яғырлыҡ ҡалдыҡ-боҫтоҡ эҙләй башланы. Йоҡа ҡына бирсәткәһенең һыуланыуына иғтибар ит­мәҫкә тырышып, һәрмәнә торғас тапты тәки бер-ике түмәр башын! Улары елле генә булыуҙарына ҡарамаҫтан, көсө етте: ҡар аҫтынан сығарып, ах та ух килеп, бер урынға тәгәрәтте. Иҫке утын һарайынан балта сығарҙы. Атаһының балта үткерлеген тикшергәнен хәтеренә төшөрөп, уға оҡшарға тырышып, тура баҫып, һул ҡулына ҡорамалын алып, уң ҡулының баш бармағы менән йөҙөн һыйпап ҡараны...Үтмәҫләнеп тә бөткән икән... Эсендә олоған бүреләрен ты­йыпмы, әллә атаһын юҡһыныу тойғоларын йүгәнләүҙәнме, Илнара бар көсөнә түмәргә балтаһын төшөрмәһенме! Бәләкәс кенә ҡыҙҙан бындай уҡ көстө көтмәгән түмәр шаҡ ҡатты шикелле, аптырап, “дыңҡ” итеп уртаға ярылды ла ҡуйҙы... Илнара ике түмәрҙе тураҡлап бөткәнсе шыбыр тиргә батты. Өҫтөндәге еңел курткаһын сисергә тип төймәләренә тейҙе лә, һипһенде. Өләсәһенең атаһына: “Ҡапыл һалма кейемеңде, улым, тирең ҡатҡанын көт, сир инер тәнеңә, юғиһә”, – тигәне иҫенә төштө. Ярылған утынды иллә-алла менән тоҡандырып ебәргәс кенә өҫтөн алмаштырҙы. Шул арала электр плитаһына сәйнүген ҡуя һалып, өйҙө йыйыштырырға ла тотондо. Әсәһе дүрт көн элек күрше ауылға әхирәтенә “хәл белергә” киткәйне, ҡасан ҡайтырын кем белә. Наил ҡустыһының иҙәнгә ташлап бөткән уйынсыҡтарын йыйған булды ла, телевизор ҡабыҙҙы. Уныһы ла бер һәйбәт нәмә күрһәтмәгәс, һүндереп, дәресенә тотондо. Плита боҙола башлаған, күрәһең, бер сүмес һыуы бик оҙаҡ ҡайнамай аптыратты. Инде лә сәйен тиҙ генә һемереп, ҡустыһын алырға балалар баҡсаһына йүгерҙе. Тәрбиәсе Сулпан апаһы, бөгөн Наилды бик матур итеп кейендереп алып килгәне өсөн Илнараға рәхмәт әйтте. Ә тегеһе инде, апаһын күреү менән йүгереп килеп, муйынынан бәләкәй генә йылыҡай ҡулдары менән ҡосаҡлап алды, ә ҡолағына: “Әсәй ҡайттымы?” – тип бышылданы. Тәрбиәсегә күрһәтмәҫкә тырышып, Илнара башын: “Юҡ”, – тип һелкте....

Сараһыҙҙар
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 7-04-2018, 07:30


Сараһыҙҙар
Диспансер тикшереүе ваҡытында уйламағанда Лидиә* менән осраштыҡ. Йылмайғанда күҙҙәренән нур сәселгән һөйкөмлө ҡатын минең йылғы, йәғни уның да быйыл юбилейы – ҡырҡ биш йәш. Хәл-әхүәлдәрҙе һорашҡас, һүҙ араһында ғына:
– Һинең климакс башландымы? – тип һорап ҡуйҙы.
– Юҡ, – тинем. – Шул ҡурҡыта инде.
– Ә уның нимәһенән ҡурҡаһың?
– Ҡартайыуҙың тәүге билдәһе булараҡ ҡурҡыта, – тип көлдөм. – Бер ҙә ҡартайғы килмәй, гел дә йәш килеш һикерәңләп йөрөгө килә.
– Кемдең ҡартайғыһы килһен инде ул... – тип һуҙҙы Лидиә. – Минеке ни бер нисә йыл элек башланды. Бала тапмағанға иртә башланды, ахыры.
– “Диңгеҙгә” әйләндеңме? – тип ауыҙ йырҙым.
– Аңламаным?...

Алтын ғына ситлек эстәре...
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 24-03-2018, 08:00


Алтын ғына ситлек эстәре...
йәки Иреңдең бай булыуы бәхетме?

– Мин бит март айында Өфөгә атайымды ерләргә ҡайтып килдем. Һиңә шылтыратып торманым инде, ғәфү ит. Мәшәҡәттәр ҙә күп булды, кәйеф тә юҡ ине...
Ҡыйыҡтан тамған тамсылар Мәҙинәнең устарында тып та тып килеп бейеп ала ла ергә һикерә. Әйтерһең дә, әхирәтемдең күңел төпкөлөндәге күҙ йәштәре шулай тама. Ишеткән яңылыҡтан бер аҙ шаңҡып ҡалдым. 60 йәше лә тулмаған Илдар ағайҙың үлеменә ышанғы килмәй. Үҙен яҡшылап белмәй ҙә инем инде, Мәҙинә менән дуҫлашып, аралаша башлағас, бер нисә тапҡыр ата-әсәһе менән осрашырға тура килде. Һуңғы күрешкәнгә лә ун йыл ваҡыт үткән, тап шул йылда әхирәтем Санкт-Петербург ҡалаһына сығып киткәйне. Йәл...
...

Бәхетле бул тимәгән...
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 17-03-2018, 07:00


Бәхетле бул тимәгән...
– Һеҙҙе һыуыҡта йөрөтөп ҡуйҙым инде борсоп, – тип ҡаршыланы мине Гөлйөҙөм апай*.
– Бер ҙә борсомайһығыҙ, эшем шул бит, – тип йылмайҙым.
Ысынын әйткәндә, телефон аша һөйләшкәндән һуң, тауышынан уны мөшкөлөрәк хәлдәлер тип күҙәүелләгәйнем. Үҙе лә бит, өс тапҡыр инсульт кисер­ҙем, шуға һөйләшеүем насарыраҡ, тип ҡат-ҡат иҫкәртте. Ә әле ҡаршымда тип-тигеҙ тештәрен ялтыратып йылмайып, ҡупшы ғына ханым баҫып тора. Һөйләшеүе лә, ашыҡмаһа, тулҡынланмаһа, һин дә мин. Һөйкөмлө хужабикәнең өйө лә ипле, таҙа, зауыҡлы – бында ауырыу кеше йәшәй тип башыңа ла индермәҫһең.
– Йөрәк сирле булып тыуғанмын, әммә бер кем дә минең һаулығымды хәстәрләмәгән, уның ҡайғыһы ла булмағандыр инде, – тип йылмая, ә күҙҙәрендә – һағыш. – Ғаиләлә ныҡ күмәк үҫтек, мин – туғыҙынсы бала. Атай яман һуғышты. Беҙҙе урамға ҡыуып сығара ла, ишекте элмәккә элеп, әсәйҙе туҡмай торғайны. Әсәйемдең бер һау ере булманы бит ул. Башындағы ороһо йоҙроҡ хәтлем ине, атай эскән һайын уны башы менән стенаға төйгәндән һуң шулай тороп ҡалғайны. Әсәйем ауырлы саҡта ла йәлләп ҡарап тормағандыр. Бәлки, миңә ауырлы йөрөгәнендә атайым уны туҡмаһа, шул ҡорһаҡта саҡта уҡ ҡурҡыуҙан йөрәгем ҡалтырап, сиргә һабышҡанмындыр ҙа, кем белә... Миңә табиптар бала табырға ла тыйғайны, әммә кейәүгә сыҡҡас, барыбер бәпәйләнем. Әлдә, тыйыуҙарына ҡарамай, тапҡанмын, тим. Ҡыҙыбыҙ – беҙҙең ҡыуанысыбыҙ, йыуанысыбыҙ. Ләкин әле үҙем тураһында һөйләргә түгел, ә апайым хаҡында бәйән итергә теләйем, кемдер ғибрәт алыр, кемдер – фәһем......

Торналар ҡайтыр ҙа...
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 10-03-2018, 07:00


Торналар ҡайтыр ҙа...
... Ишек алдында йөрөйөм, ҡура мәшәҡәттәре менән. «Торыйыҡ-торыйыҡ» тигән үҙәк өҙгөс ауаздар һиҫкәндерҙе. Күккә баҡтым: унда, ҙур ғына өсмөйөш яһап, торналар оса. Ауыл өҫтөнән әйләнделәр ҙә көньяҡ тарафтарға юл алдылар. Беренсе октябрь көнө ине был. Күңелде сәйер бер моңһоу­лыҡ биләп алды. Тамаҡҡа тығылған әскелтем төйөр­ҙө саҡ йотоп, хушығыҙ,торналар, имен-һау ҡабат әйләнеп ҡайтығыҙ, тип бышылданым. Бөйөк Рәсүл Ғамзатовтың «Торналар» шиғыры иҫкә килде. Уйға уй бәйләнеп, мин дә, юҡ, яу ҡырында ятып ҡалған батырҙарҙы түгел, ә ғәҙәти тыныс тормош юлында яҡты донъя менән хушлашҡан дуҫтар­ҙы, таныштарҙы хәтерләнем. Улар араһында Әбйәлилдең генә түгел, Башҡортостандың күген яҡтыртырҙай һәләтле, әммә яҙған шиғыр-хикәйәләрен китап итеп күрергә өлгөрмәгән Рәшит Гәрәев, Мөхәммәт Моратов, Булат Әйүпов хаҡындағы иҫтәлек йәнде ҡыйып үтте. Вил ағай Ишмырҙин менән Булат ағай Мөлөков ҡына тәүге йыйынтыҡтарын ҡулға алды, буғай. Үкенесле, шул тиклем үкенесле уларҙың арала булмауы. Һәр ваҡыт башҡорт әҙәбиәтендә ынйы булып балҡыр­ҙай талант эйәһе ине улар. Бөгөн мин шуларҙың өсәүһе хаҡында һөйләргә теләйем.
Вил ағай Ишмырҙин менән күпмелер ваҡыт Башҡорт дәүләт университетының филология фа­куль­тетында бергә уҡыныҡ, унан «Осҡон» – «Искра» район гәзите редакцияһында бергә эшләргә тура килде. Бөтә булмышы менән шағир ине Вил ағай. Өлгөргән шағир. Тик, үкенескә күрә, замана сире ҡағылып өлгөргәйне. Имен генә эшләп йөрөй, күңелгә ятышлы мәҡәләләр яҙа һәм берҙән-бер көн килеп ысҡына. Яҙмышы ла ҡатмарлы, яҡын кешеләре лә ҡалмағайны. Серҙәрен миңә һөйләр ине. Сибәр бер ҡыҙға үлеп ғашиҡ булғайны ул....

Сират – ҡыуаныс-шатлыҡтарға
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 3-03-2018, 07:00


Сират –  ҡыуаныс-шатлыҡтарға
Мәрйәм* гел дә яҡшы кәйефтә. Һәр хәлдә шылтыратҡан һайын уның йылмайып-көлөп кенә һөйләшкәнен тояһың. Әйтерһең дә, еңел, рәхәт йәшәгән, һис бер проблемаһыҙ кеше. Ҡайғырып-бошоноп ултырырға ваҡытым юҡ, ти шул үҙе лә. Ә тормошон яҡындан белеүселәр уның яҙмыш тарафынан бихисап ҡағылып-һуғылғанын, ҡайғы һурпаһын етерлек һемергәнен яҡшы белә. Оптимислығына хайран ҡалырһың, тип һоҡланыуҙарын йәшермәйҙәр....

Йылыға йылан да эйәләшә, тиҙәр
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 25-02-2018, 06:30


Йылыға йылан да  эйәләшә,  тиҙәр
йәки Әхирәтеңдең бәхетен урлап, бәхетле булмаҫһың

– Ҡатын-ҡыҙ араһындағы дуҫлыҡҡа ышанмайым.
Бына һиңә иҫке ауыҙҙан яңы һүҙ. Донъя яңылыҡтарын барлап, тегеһенең-быныһының “һөйәктәрен йы­уып”, майлы ҡоймаҡ менән сөкөрләшә-сөкөрләшә сәй эсеп ултырғанда, Нилә әхирәтемдең кинәт шундай хәбәр ярып һалыуынан күҙ алдым ҡараңғыланғандай булды. Эсемдә нимәлер өҙөлгәндәй тойолдо. Ниләне күптән белһәм дә, ныҡлап өс йыл элек аралаша башланыҡ. Эскерһеҙ, алсаҡ ҡатын. Һәр фекерен төплө уйлап, дәлилдәр килтереп һөйләргә ярата. Ике юғары белемле, белмәгән әйбере юҡ. Китаптарҙы күп уҡый. Берәй хәбәр һөйләй башлаһа, сәғәттәр буйы ауыҙыңды асып тыңлайһың. Унан йәшерен серем юҡ, шатлығын да, проблемаларымды ла тәү сиратта әхирәтем менән бүлешәм. Бөгөн килеп яҡын күргән кешемдең күҙен дә йоммай “тулк­һыҙ” хәбәр һөйләп ултырыуына йәнем көйҙө. Мин уны әхирәткә һанап йөрөгән булам бит әле. Ауыҙыма тыңҡыслап тултырған тәмле ҡоймаҡты төйөлә-төйөлә саҡ сәйнәп йотоп ебәргәс, аптыраулы ҡарашымды уға төбәйем. Ситтән ҡарағанда ҡиәфәтем шул тиклем ирмәк күренгәндер инде, Нилә “пырх” итеп көлөп ебәрҙе, хатта уртлаған сәйе сәсрәп китте....

Полина-Ғәйшә
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 17-02-2018, 07:00


Полина-Ғәйшә
Кешене ризыҡ йөрөтә, тиҙәр. Шулайҙыр, бына мин дә һеңлем менән ҡайҙалыр ер аяғы ер башында ятҡан, тик тарих дәреслектәре буйынса ғына таныш булған мөһабәт пирамидалар илендә булып ҡайттым.
...Ҡыҙыл диңгеҙ буйында урынлаш­ҡан Хургада ҡалаһының дүрт йондоҙло “Рома” отеле беҙҙе хәстәрлекле хужа кеүек ҡаршы алды.
Һау кешегә ун көн нимә инде? Төрлө ергә экскурсияға йөрөү, урындағы халыҡтың тормош-көнкүрешен күҙәтеү, көн һайын эҫе ҡомда ҡыҙыныу, диңгеҙҙә катерҙа йөҙөү, дельфиндарға һоҡланып, ығы-зығы килеү – барыһы ла матур бер төш кеүек онотолмаҫ тәьҫораттар ҡалдырҙы.
Шуға ҡарамаҫтан, тыуған яғымды, ауылымды, балаларымды юҡһынып та өлгөрҙөм һәм тиҙҙән үҙ илебеҙгә юлланасағыбыҙҙы тойоу ғына күңелгә тыныслыҡ тойғоһо килтерә ине....

Арыу ирҙән бисә китмәй ул
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 3-02-2018, 08:00


Арыу ирҙән бисә китмәй ул
йәки Ете йыл элек кейәүгә сыҡҡан апайымдың еҙнәй менән айырылышып йөрөүен ишетеп, шаҡ ҡаттым

Бисәләрҙең шашып ҡотороусан икәнен үҙемдән дә беләм, йәшереп тормайым. Ирҙәребеҙ әҙ генә йомшаҡлыҡ күрһәтһә, елкәләренә менеп атланырға ғына торабыҙ бит ул, тик хут биреүсе генә юҡ. Берәй көн шулай еңергә маташып, шау-шыу ҡуптарып алам, ирем икенсе көндә үҙенең яратҡан көләмәсен һөйләп ала. Имеш, әсәй кеше ҡыҙын кейәүгә оҙатҡанда өгөт-нәсихәт бирә икән: “Ирҙе баштан уҡ еңеп алырға кәрәк. Шуға күрә тиҙ арала кейәүҙең елкәһенә менеп ултыр ҙа, йүгәнләп ал!”. Бер нисә ай үткәс, ҡәйнәһе кейәү йортона ҡунаҡҡа килгән, ти. Аш-һыу бүлмәһендә сар-сор килгән тауыш сыҡҡан, бер аҙҙан дөбөр-шатыр итеп нимәлер ауып киткән. Залда ултырған ҡәйнә: “Нимә булды?” – тип өтәләнеп барып сыҡһа, кейәүе тыныс ҡына итеп: “Бына кәләш елкәгә менеп бара ине, аяғы тайып ҡолап төштө”, – тип яуап биргән, ти. Аҡыллыға – ишара тигәндәй, был көләмәс һөйләнгән һайын йылмайып ҡына ҡуям....

“Бәйләнештә булайыҡ”
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 28-01-2018, 07:00


“Бәйләнештә булайыҡ”
– Һеҙ “Йәшлек”тең хәбәрсеһеме? – ҡатын кешенең тулҡынланғаны һиҙелде.
– Эйе, – тинем. Ғәҙәттә, киске ваҡытта шылтыратҡандарҙың һүҙе оҙон була, шуға креслоға менеп ҡунаҡланым.
– Минең... мин... – нисек итеп һүҙен башларға белмәй ҡаңғырҙы, – ни... һөйләшергә, кәңәшләшергә, тимме икән... әллә һеҙҙе бушҡа эшегеҙҙән айыраммы?
– Һеҙ бик ваҡытлы шылтыраттығыҙ, – ысын шулай – бөтә эште бөтөрөп, ҡулыма китап алырға ғына йөрөгәйнем.
– Ярай, атыу, – йомшаҡ итеп “әтеү” тимәне, ҡаты итеп әйтте, ҡыйыулығы артты. – Һөйләйһе хәбәрем, ни... Хәбәр ҙә түгел инде ул, тотош ғүмер... Иремдең һөйәркәһе бар....


  • Шайтан
  • Алтын ғына ситлек эстәре...
  • Рәнйеш алмағыҙ!
  • Зәлиә ВӘЛИЕВА
  • Таяҡтар менән йөрөүҙең файҙаһы нимәлә?
  • Мәрйәм Бураҡаева олпат юбилейын билдәләй!
  • Гөлшат ЙӘРМӨХӘМӘТОВА
  • Үҙ телеңде үҙең яҡла!
  • Йондоҙнамә (16-20 апрель)
  • Атайлы булһын балалар!



  • Радио Юлдаш FM